FETÖ eliyle yapılan “15 Temmuz Kalkışması”, ABD-İngiliz projesi olan TÜRKİYE CUMHURİYETİ DEVLETİ’NİN ADIM ADIM TASFİYESİ darbesidir. Türk Silahlı Kuvvetlerini çökertmek ve Parlamentoyu etkisiz hale getirmek üzerine kurgulanmıştı… Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın çağrısıyla, vatandaşlarımız “vatan savunması” için yollara, meydanlara koştu. 247 kişi hayatını kaybetti, yüzlerce kişi yaralandı. İşbirlikçi PKK da bundan aylar öncesinde Güneydoğu’yu ele geçirmek için tüneller kazmış, silah-mühimmat yığınağını yapmıştı. Allah’a şükür ki, bu illerde, Ankara’da ve sınır boylarında kazanan, Kahraman Türk Ordusu olmuştur. Allah bütün şehitlerimizden razı olsun!

Ermeni Patrik Seçimi…

İstanbul Ermeni Patrikhanesi Ruhani Kurul Başkanı Episkopos Sahak Maşalyan’ın 13 Şubat 2017’de görevinden istifa etmesi, Türkiye’deki Ermeni topluluğu için yeni patrik seçimini gündeme getirdi. Beraberinde, yoğun tartışmaları da tabi ki…

Aslında bu tartışmalar, Türkiye Ermenileri Patriği II. Mesrob Mutafyan’ın 2008 yılında kamuoyuna yansıyan müzmin hastalığı sebebiyle, Türkiye’deki Ermeni topluluğunun gündemine girmişti.

Başepiskopos Aram Atbeşyan, 2010 yılında Patrik Genel Vekili olarak göreve atandı. Kasım 2016’da ise İstanbul Ermeni Patrikhanesi Ruhaniler Genel Meclisi toplanarak II. Mesrob Mutafyan’ı emekli ederek, patrik seçimi düzenleme kararı aldı. Ancak bu karara rağmen Ermeni topluluğu içerisindeki tartışmalar devam edegeldi.

Tartışmaların odağında iki önemli husus vardı: Aram Ateşyan’ın Patrik Genel Vekili olarak yeni bir patrik seçilene kadar görevine devam etmesi ve Patrik seçimi için Türkiye Cumhuriyeti devletinden izin alınması.

Aram Ateşyan, görev süresi boyunca Ermeni topluluğunun 1915 olayları bağlamında, siyasi amaçlarla kötüye kullanılmasına karşı çıkmıştır.[2] Bazı kesimler ise Ateşyan’ın bu tavrından rahatsızlık duymuş, onun makamının eleştirilmesine neden olmuştur. Öte yandan Ateşyan, patrik seçiminde Devletten seçim tarihi konusunda izin alınması gerektiğini de savunmaktadır. Ancak Patrikhane ve Ermeni topluluğu içerisindeki bir kesim ise, Devletten izin alınmasına gerek olmadığını, sadece Devlete tarih konusunda bildirimde bulunulması gerektiğini savunmaktadır.

İstanbul Ermeni Patrikhanesinin Ruhani Kurul Başkanı Episkopos Sahak Maşalyan 13 Şubat’ta görevinden istifa ettiğini açıklar.. Ateşyan’ın Patrik seçimlerine aday olarak katılmasını isteyenler vardır. Bu istek, Türkiye’deki Ermeni topluluğu içerisinde zaten var olan yeni patrik seçimi tartışmasının daha da alevlenmesine sebep olur.

Maşalyanın, sürekli olarak öne çıkarılmasına rağmen patrik seçiminde istediği konuma gelememiş olmasının getirdiği bir öfkeyle bu denli ağır bir istifa mektubu yazmış olması,  gözardı edilemeyecek bir olasılıktır. Nitekim Maşalyan’ın istifası, Ermeni topluluğunun (Türkiye’de Agos gazetesinin öncülük ettiği) Ateşyan karşıtı kesim tarafından “mertçe” bir davranış olarak karşılansa da, bir diğer kesim ise istifa edişini, istifa ediş şeklini ve kullandığı aşağılayıcı sözleri uygun bulmamıştır.[4]

Maşalyan’ın istifa ettiğini açıklaması, patrik seçimi ile ilgili tartışmayı daha da alevlendirmiş ve aynı zaman diliminde iki çelişkili toplantı yapılmasına sebep olmuştur.

16 Şubat’ta aralarında Aram Ateşyan ve (istifa ettiğini açıklamasına rağmen) Sahak Maşalyan’ın olduğu 13 yetkili kişi toplantı düzenleyerek patrik seçimi ile ilgili bir protokol hazırlamıştır.

 Protokole göre patriklik seçimine kadar Ateşyan Patrik Genel Vekilliğine devam edecektir.

Patrik seçiminin tahmini olarak 28 Mayıs’ta yapılması öngörülmektedir.

 Burada belirtilmesi gereken bir husus, bu tarihe yönelik herhangi bir resmi onay alınmamış olmasıdır. Ancak Maşalyan’ın istifa mektubunda, patrik seçimi meselesinin Cumhurbaşkanı Recep Tayyip ERDOĞAN ile görüşüldüğünün, seçimin; Nisan ayındaki referandum(halk oylamasın)dan sonra ele alınacağının belirtildiğini ifade edilmiştir.

Türk Ermeni topluluğu mensupları, bu olay sonrasında, Patrik seçimi konusunda daha geniş katılımla bir başka toplantı gerçekleştirmiş, toplantıya katılanlar, protokolü imzalayanların kendilerinden habersiz, daha önceden bir toplantı yaptığını belirterek şikâyette bulunmuştur. Daha geniş katılımlı olan toplantı sırasında, Ermeni topluluğu arasında sergilenen bu çelişkili davranışlar sebebiyle arbede noktasına varan tartışmalar çıkmıştır.

Bu arada hem Türkiye’deki hem de yurt dışındaki Ermeni basınında, Patrik seçiminin artık ruhani bir mesele olmaktan çıkıp; ağır suçlamaların yapıldığı ve kavgaya varan tartışmaların çıktığı siyasi bir mücadeleye ve bir güç çekişmesine dönüştüğü  yaygın olarak görülmektedir.

Patrik seçimi tartışmasına, 16 Şubat protokolünün usulsüz olduğunu iddia eden Erivan yakınlarındaki Eçmiadzin Ermeni Katolikosluğu’nun ruhani lideri II. Karekin de dışarıdan müdahale etmiştir. (Aslında; Almanya’nın, Türkiye’de yapılmak istenilen Ermeni Cemaati Patrik seçimlerini yönetmek istiyor. Bunu, Alman Ermeni Cemaati Başpiskoposu Karekin Bekçiyan’ın Türkiye’deki patrik seçimlerinde aday olmasından kaynaklı gibi göstererek yaptığını söylemek yanlış olmayacaktır. Çünkü Almanya’nın Sözde Ermeni soykırımı başta olmakla birlikte Kafkaslarda PKK kartını hep kullandığı bilinmektedir. Yetmemiş gibi; FETÖ’yle mücadelede de Türkiye aleyhine açıklamalar yapmıştır. Yani; Almanya şimdi br adım daha ileriye giderek Türkiye Ermeni Cemaati üzerinde etki kurmaya mı çalışıyor, denilebilir.)

Karekin’in müdahelerinden birisi; istişarelerde bulunulması için, Aram Ateşyan’ın, Almanya’daki Ermenilerin ruhani lideri Başepiskopos Karekin Bekjian ve aday olmayacağını açıklamasına rağmen Sahak Maşalyan’ı Eçmiadzin’e davet etmesi(bir diğer aday olan Ermenistan’ın Gugark bölgesi ruhani lideri Başepiskopos Sebuh Çulcuyan da muhtemelen orada olacaktır) gösterilmiştir. Ancak burada belirtilmesi gereken bir husus: Ermeni Apostolik Kilisesi’nin dört ana merkezinin idari bağımsızlığı bulunmaktadır(bu dört ana merkezden bir tanesi İstanbul Ermeni Patrikhanesi’dir).

Yani İstanbul Ermeni Patrikhanesi patrik seçimini bağımsız bir şekilde yapar ve bu konuda Ermeni Apostolik Kilisesi’nin diğer makamlarından talimat almak gibi bir zorunluğu yoktur. Dolayısıyla II. Karekin yetkisini aşan bir çağrıda bulunmuş ve bağımsız bir kuruluşun iç meselesine müdahale etmiştir. Nitekim Aram Ateşyan II. Karekin’in davetini kabul etmiş olsa da, İstanbul Ermeni Patrikhanesi Ateşyan’ın Eçmiadzin ziyareti öncesinde şu açıklamayı yapmıştır:

“İstanbul Ermeni Patrikliği yönetsel olarak özerk bir konumdadır. Dolayısıyla, seçim sürecinin Patriklik Makamımızın bünyesinin dışından idame ettirilemeyeceği aşikardır. Bu anlamda, herhangi bir yönlendirme ihtimali söz konusu değildir.”[9]

Diğer taraftan Eçmiadzin Katolikosu II. Karekin’in İstanbul Patrik Genel Vekili Ateşyan’ı davet etmesi yadırganacak bir durumdur. Zira Ateşyan, Alman Federal Meclisi’nin 1915 olaylarını soykırım olarak niteleyen kararına karşı çıkarak Sayın Cumhurbaşkanımıza bir mektup yazmasından dolayı, Türkiye’de Agos gazetesinin de ön sırada olduğu bir karalama kampanyasına ve “hain” suçlamasına maruz kalmıştır. Roma Katolik Kilisesi ruhani lideri Papa Fransuva’nın Haziran 2016 Ermenistan ziyareti sırasında gerçekleştirilen törene Ateşyan davet edilmemiş, II. Karekin tarafından dışlanmıştı. Bu nedenle Ateşyan, II. Karekin’e, davetini kabul etmediğini bildirerek tepkisini ortaya koyabilirdi. Ateşyan’ın bu yöndeki tepkisi, aşırı bir durum olmazdı. Zira yakın geçmişte üst düzey Kilise yetkilileri arasında tartışmaların çıktığı ve tepkilerin ortaya konulduğu vakalar olmuştur. Kudüs Ermeni Patriği Nurhan Manugyan’ın II. Karekin’e yönelik herkesçe bilinen çok ağır suçlamaları ve II. Karekin’e karşı ortaya koyduğu sert tavır bu vakalara bir örnektir.[10

sonuç olarak; Türkiye’de patrik adayları nasıl belirlenir, patrik nasıl seçilir tabiatıyla Patrikhanenin ve Ermeni topluluğunun karar vereceği bir konudur. Önemli olan, yeni bir patrik seçilecekse, seçilecek patriğin Ermeni topluluğunu kötüye kullanmayı ve Türkiye’ye zarar vermeyi amaçlayan siyasi entrikalardan uzak duran, Türk-Ermeni ilişkilerinin geliştirilmesine önem veren birisi olmasıdır.[12]

Bu bakımdan Türkiye’ye karşı önyargılı tutumuyla tanınan ve kendi hırsları doğrultusunda Ermeni Apostolik Kilise’ne vahim zararlar vermekle sıklıkla suçlanan II. Karekin’in[13] yetkisini aşarak yeni İstanbul patriğinin seçimine dışarıdan yaptığı müdahalenin ne Türk-Ermeni ilişkilerine, ne de Türkiye’deki Ermeni topluluğuna bir fayda sağlamayacağı aşikardır. Dolayısıyla, İstanbul patriğinin seçilmesinin dış müdahalelerden uzak ve olabildiğince toplum bütünlüğündeki  uzlaşı içerisinde gerçekleştirilmesini ümit ederiz.

—————————————————————————————————————————

[1] Mehmet Oğuzhan Tulun, “Türkiye Ermenileri Patriği Seçimi Tartışmaları Yine Alevlendi”, AVİM, 10.11.2016, http://avim.org.tr/tr/Yorum/TURKIYE-ERMENILERI-PATRIGI-SECIMI-TARTISMALARI-YINE-ALEVLENDI

[2] Tulun, “Türkiye Ermenileri Patriği Seçimi Tartışmaları Yine Alevlendi”.

[3]  “Maşalyan ifşa ederek istifa etti”, Agos, 17.02.2017, s. 5.

[4] Miran Manukyan, “’Maşalyan’ın gitmesi kayıp olur’”, Agos, 17.02.2017, s. 7.

[5] “28 Mayıs tahmini Patrik seçim tarihi olarak belirlendi”, Ermeni Haber Ajansı, 17.02.2017, http://www.ermenihaber.am/tr/news/2017/02/17/Patrik-se%C3%A7imi/99483

[6] “Maşalyan ifşa ederek istifa etti”, s. 5.

[7] “28 Mayıs tahmini Patrik seçim tarihi olarak belirlendi”.

[8] Miran Manukyan, “Katolikos II. Karekin protokolü askıya aldı, Ateşyan ve Maşalyan’ı Eçmiadzin’e çağırdı”, Agos, 17.02.2017, http://www.agos.com.tr/tr/yazi/17746/katolikos-ii-karekin-protokolu-askiya-aldi-atesyan-ve-masalyani-ecmiadzine-cagirdi

[9] “Patrikhane’den Eçmiadzin ziyareti öncesi açıklama: Yönlendirme ihtimali söz konusu değil”, Agos, 20.02.2017, http://www.agos.com.tr/tr/yazi/17761/patrikhane-den-ecmiadzin-ziyareti-oncesi-aciklama-yonlendirme-ihtimali-soz-konusu-degil

[10] Mehmet Oğuzhan Tulun, “Katolikos II. Karekin-Patrik Manugyan Tartışması Ve 2015 Kilise Genelgesi”, AVİM, 13.01.2015, http://avim.org.tr/tr/Yorum/KATOLIKOS-II-KAREKIN-PATRIK-MANUGYAN-TARTISMASI-VE-2015-KILISE-GENELGESI

[11] “Episkoposların Eçmiadzin temasları Perşembe başlayacak”, Agos, 21.02.2017, http://www.agos.com.tr/tr/yazi/17774/episkoposlarin-ecmiadzin-temaslari-persembe-baslayacak

[12] Tulun, “Türkiye Ermenileri Patriği Seçimi Tartışmaları Yine Alevlendi”.

[13] Mehmet Oğuzhan Tulun, “Ermeni Apostolik Kilisesi’nde Yaşanan Anlaşmazlıklar”, AVİM Rapor No: 4, Şubat 2014, http://avim.org.tr/images/uploads/Rapor/RAPOR-4-yeni.pdf

Bunlar ilginizi çekebilir...

Bir Cevap Yazın